TOP 50 câu lệnh Linux cơ bản cần ghi nhớ cho người mới bắt đầu

Linux là hệ điều hành mã nguồn mở mạnh mẽ, được sử dụng rộng rãi trong server, điện toán đám mây, DevOps và cả trong lập trình nhúng. Với người mới bắt đầu, việc nắm vững các câu lệnh cơ bản trong Linux là bước khởi đầu quan trọng để có thể làm việc hiệu quả trên hệ thống. Bài viết này sẽ giới thiệu 50 câu lệnh Linux cơ bản nhất, được chia thành các nhóm dễ học như: quản lý thư mục & tập tin, xem và chỉnh sửa nội dung, tìm kiếm, quản lý người dùng & phân quyền, quản lý tiến trình & tài nguyên hệ thống, cũng như các lệnh liên quan đến mạng và kết nối từ xa.

Cấu trúc câu lệnh: command [options] [arguments]

command (lệnh)

Là chương trình hoặc tiện ích bạn muốn chạy.
Ví dụ: ls, cp, cat, pwd.

[options] (tùy chọn)

Điều chỉnh cách lệnh hoạt động.
Thường bắt đầu bằng – (ngắn gọn) hoặc — (dạng đầy đủ).
Có thể có hoặc không, nên để trong ngoặc vuông [ ].
Ví dụ: -l, -a, –help.

[arguments] (đối số)

Là dữ liệu, file, thư mục… mà lệnh sẽ thao tác.
Có thể là một hoặc nhiều đối số.
Ví dụ: /home/user, file.txt.

1. Quản lý thư mục & file (Filesystem Management)

pwd → In đường dẫn thư mục hiện tại
ls → Liệt kê file/thư mục
cd → Chuyển thư mục
mkdir → Tạo thư mục
rmdir → Xóa thư mục rỗng
touch → Tạo file trống
rm → Xóa file/thư mục
cp → Sao chép file/thư mục
mv → Di chuyển/đổi tên file/thư mục

2. Xem & chỉnh sửa nội dung file (File Viewing & Editing)

cat → Xem nội dung file
nano → Chỉnh sửa file với editor Nano
vi → Chỉnh sửa file với editor Vi
echo → In text hoặc ghi vào file
head → Xem những dòng đầu file
tail → Xem những dòng cuối file
sort → Sắp xếp nội dung
uniq → Lọc bỏ dòng trùng
wc → Đếm từ, dòng, ký tự

3. Tìm kiếm & tra cứu (Search & Help)

find → Tìm file/thư mục
grep → Tìm chuỗi trong file
man → Xem tài liệu lệnh
history → Xem lịch sử lệnh

4. Phân quyền & quản lý người dùng (Permissions & Ownership)

chmod → Thay đổi quyền file
chown → Thay đổi chủ sở hữu file
passwd → Đổi mật khẩu
whoami → Hiển thị người dùng hiện tại

5. Thông tin hệ thống & tài nguyên (System Info & Resource)

uname → Thông tin hệ điều hành
df → Kiểm tra dung lượng đĩa
du → Xem dung lượng thư mục
free → Xem RAM & swap
hostname → Xem tên máy
uptime → Thời gian hoạt động
clear → Xóa màn hình terminal

6. Quản lý tiến trình (Process Management)

top → Xem tiến trình đang chạy
ps → Liệt kê tiến trình
kill → Dừng tiến trình

7. Mạng & truyền file (Networking & Remote Access)

ping → Kiểm tra kết nối
curl → Lấy dữ liệu từ URL
wget → Tải file từ internet
ifconfig → Cấu hình mạng (hoặc ip addr trong bản mới)
ssh → Kết nối máy chủ từ xa
scp → Copy file giữa các máy

8. Nén & giải nén file (Archiving & Compression)

zip → Nén file ZIP
unzip → Giải nén file ZIP
tar → Tạo/giải nén file TAR

9. Khởi động & tắt hệ thống (System Control)

shutdown → Tắt máy
reboot → Khởi động lại

10. Tùy biến lệnh (Customization)

alias → Tạo bí danh (shortcut) cho lệnh
unalias → Xóa bí danh

Bằng cách thành thạo 50 lệnh Linux này, bạn có thể có được nền tảng vững chắc về quản trị và sử dụng Linux. Hãy luyện tập thường xuyên, Linux là một công cụ rộng lớn và mạnh mẽ, và danh sách này chỉ là khởi đầu cho hành trình của bạn! Tải file 50 câu lệnh chi tiết 50_lenh_linux_chi_tiet

Nếu bạn chưa biết cách học linux cho hiệu quả, hãy tham khảo ngay khóa Linux System Admin tại đây nơi bạn được đào tạo từ những câu lệnh cơ bản nhất cho đến sử dụng thành thạo hệ điều hành linux.